![]() |
Απ. Μάντζιος, Χρ. Κόντης. Πρώην συμπαίκτες στον Πανιώνιο, αντίπαλοι στον φετινό τελικό |
Με αφορμή την παρουσία του Άκη Μάντζιου και του Χρήστου Κόντη στον φετινό τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος, έκανα μια αναδρομή σε ανάλογες περιπτώσεις του παρελθόντος καθώς και στους κυπελλούχους Έλληνες προπονητές.
Οι 16 τελικοί με διπλή παρουσία Ελλήνων προπονητών
Η διπλή παρουσία Ελλήνων στον πάγκο των φιναλίστ του Κυπέλλου συνιστά ένα αρκετά σπάνιο γεγονός. Είχε να συμβεί δέκα χρόνια, από το 2014 όταν βρέθηκαν αντίπαλοι ο Γιάννης Αναστασίου (ΠΑΟ) με τον Γ.Χ. Γεωργιάδη (ΠΑΟΚ). Αλλά ούτε πιο παλιά συνέβαινε συχνά. Για να βρούμε ανάλογη περίπτωση πρέπει να πάμε πίσω στο 2003 με τους Αναστασιάδη (ΠΑΟΚ) και Φοιρό (Άρης), μετά στο 1998 (Εμβολιάδης, Δανιήλ) και πιο παλιά στο 1982 (Λ. Πετρόπουλος, Αντ. Γεωργιάδης). Δηλαδή με την φετινή περίπτωση, μόλις πέντε φορές σε τέσσερις δεκαετίες υπήρξε διπλή ελληνική παρουσία στους πάγκους των φιναλίστ. Ακόμα κι αν υπολογίσουμε ως Έλληνες τους Μπάγιεβιτς και Ρότσα, η λίστα δεν μεγαλώνει πολύ. Μόλις έξι ακόμα περιπτώσεις υπάρχουν. Θα νόμιζε κανείς πως παλιότερα είχαμε πιο πολλές διπλές ελληνικές παρουσίες προπονητών σε τελικούς αλλά αυτό δεν ισχύει. Πάντοτε υπήρχε μια ξενομανία στις ομάδες που ήθελαν να ξεχωρίσουν.
Στον πρώτο τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος το 1932 (ΑΕΚ-Άρης 5-3), ο φιναλίστ Άρης Θεσσαλονίκης είχε προπονητή τον Valère de Besveconny ή Valerian Bezveconnîi ή M. Valère ή Valer-Bey (1896-1964), πρώην προπονητή της Εθνικής Αιγύπτου, με τον οποίο το ίδιο έτος ο Άρης κατέκτησε το πρωτάθλημα. Στην Ελλάδα ήρθε ως Τσέχος με το όνομα «ντε Βαλέρ» αλλά ήταν κοσμοπολίτης απροσδιόριστης εθνικότητας. Γεννήθηκε στo Κισινάου της τσαρικής Ρωσίας (νυν Μολδαβίας). Μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων περιπλανήθηκε δουλεύοντας ως προπονητής ή διαιτητής, αν και ήταν νομικός(!), στην Πράγα, στο Κάιρο, στη Γαλλία, στην Ελβετία, με διάφορες παραλλαγές του ονόματός του σε κάθε τόπο. Καταστάλαξε στην Αργεντινή το 1939, όπου διετέλεσε για λίγους μήνες προπονητής της Μπόκα Τζούνιορς κι εγκαταστάθηκε μόνιμα δουλεύοντας κυρίως ως δάσκαλος χορού! «Μάθε τέχνη κι άστηνε», όπως λένε ή αλλιώς «ό,τι δηλώσεις, είσαι».
![]() |
Ο γυρολόγος Kopriva ή Κοψίβα, επί το ελληνικότερον, πέρασε κι από τον Ηρακλή Πύργου! |
Την επόμενη χρονιά (1933) ξένους προπονητές είχαν και οι δύο φιναλίστ του Κυπέλλου, ο Εθνικός και ο Άρης. Προπονητής του κυπελλούχου Εθνικού ήταν ο Τσεχοσλοβάκος Jan Kopřiva (1894-1977) ή Γιαν Κοψίβα, όπως καθιερώθηκε να αποκαλείται στην Ελλάδα, ο οποίος έγινε ο πρώτος αλλοδαπός κόουτς που κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδος. Ο δε φιναλίστ Άρης αγωνίστηκε υπό τις οδηγίες του Ούγγρου Gyula Antal (1888-1963). Ο Kopriva είχε έρθει με περγαμηνές στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον τύπο της εποχής ήταν: «εις εκ των αρίστων παικτών της Τσεχοσλοβακίας και ειδικός προπονητής των ποδοσφαιρικών ομάδων...» και «έχει προπονήσει επί 18 μήνας κατά τα έτη 1925 και 1926 την περίφημον ομάδα της Ισπανίας Φ.Σ. Μπαρσελόνα, ένθα παίζει ως τερματοφύλαξ ο διάσημος Ζαμόρρα». Δούλεψε στον Ολυμπιακό (1927-1930), στην Εθνική ομάδα (1929-30), στον Ηρακλή Πύργου (1930-31), στον Εθνικό (1932-33) και ξανά στον Ολυμπιακό τις σεζόν 1933-34 και 1936-37.
Μόλις το 1939 έχουμε τον πρώτο καθ’ ολοκληρίαν ελληνικό τελικό σε παίκτες, προπονητές και διαιτητή: ΑΕΚ-ΠΑΟΚ 2-1, αν και δεν είναι γνωστό το όνομα του προπονητή του ΠΑΟΚ, που μάλλον ήταν κάποιος βετεράνος της ομάδας. Αμιγής ελληνικός ήταν και ο τελικός του 1940: ΠΑΟ-Άρης 3-1.
Μεταπολεμικά υπήρξαν κι άλλες
περιπτώσεις αλλά όχι πολλές. Συνολικά στις 82 διοργανώσεις κυπέλλου μέχρι και
φέτος, μόνο σε 16 τελικούς είχαμε διπλή ελληνική προπονητική παρουσία, αν και σε
δύο δεν γνωρίζουμε το όνομα του ενός εκ των δύο κόουτς. Με ευρεία ερμηνεία της
ελληνικότητας, στους 16 μπορούμε να προσθέσουμε άλλους έξι, στους οποίους
μετείχαν οι «Έλληνες» Μπάγιεβιτς και Ρότσα. Οι 16+6 περιπτώσεις παρατίθενται στους
δύο επόμενους πίνακες.
![]() |
Τελικός 2014: Γιάννης Αναστασίου v/s Γ.Χ. Γεωργιάδη |
Δυο Έλληνες προπονητές στον τελικό |
|||
1 |
2024 |
Άκης Μάντζιος (Άρης) |
Χρήστος Κόντης (ΠΑΟ) |
|
Έτος |
Κυπελλούχος |
Φιναλίστ |
2 |
2014 |
Γιάννης Αναστασίου (ΠΑΟ) |
Γιώργος Χ. Γεωργιάδης (ΠΑΟΚ) |
3 |
2003 |
Άγγελος Αναστασιάδης (ΠΑΟΚ) |
Γιώργος Φοιρός (Άρης) |
4 |
1998 |
Χρήστος Εμβολιάδης (Πανιώνιος) |
Βασίλης Δανιήλ (ΠΑΟ) |
5 |
1982 |
Λάκης Πετρόπουλος (ΠΑΟ) |
Αντώνης Γεωργιάδης (Λάρισα) |
6 |
1980 |
Σάββας Βασιλειάδης (Καστοριά) |
Κώστας Καραπατής (Ηρακλής) |
7 |
1979 |
Πάνος Μάρκοβιτς (Πανιώνιος) |
Ανδρέας Σταματιάδης (ΑΕΚ) |
8 |
1975 |
Γιώργος Δαρίβας (ΟΣΦΠ) |
Βαγγέλης Πανάκης (ΠΑΟ) |
9 |
1969 |
Λάκης Πετρόπουλος (ΠΑΟ) |
Θανάσης Μπέμπης (ΟΣΦΠ) |
10 |
1968 |
Σούλης Κίνλεϊ (ΟΣΦΠ) |
Γαβρ. Γαζής, Οδ. Τσούτσος (ΠΑΟ) |
11 |
1956 |
Κώστας Νεγρεπόντης (ΑΕΚ) |
Βαγγ. κ΄ Γιάννης Χέλμης (ΟΣΦΠ) |
12 |
1954 |
Βαγγ. κ΄ Γιάννης Χέλμης (ΟΣΦΠ) |
Πάνος Μάρκοβιτς (Δόξα) |
13 |
1952 |
Βαγγ. κ΄ Γιάννης Χέλμης (ΟΣΦΠ) |
Κώστας Νεγρεπόντης (Πανιώνιος) |
14 |
1947 |
Θέμος Ασδέρης (ΟΣΦΠ) |
[;] (Ηρακλής) |
15 |
1940 |
Δημήτρης Δημητριάδης (ΠΑΟ) |
Κώστας Βικελίδης (Άρης) |
16 |
1939 |
Κώστας Νεγρεπόντης (ΑΕΚ) |
[;] (ΠΑΟΚ) |
![]() |
Ντούσαν v/s Ρότσα. Αντίπαλοι σε τρεις τελικούς: 1994, 1995, 1999 |
Μπάγεβιτς v/s Ρότσα ή Ελλήνων |
|||
|
Έτος |
Κυπελλούχος |
Φιναλίστ |
1 |
2005 |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΟΣΦΠ) |
Γιώργος Χατζάρας (Άρης) |
2 |
2001 |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΠΑΟΚ) |
Τάκης Λεμονής (ΟΣΦΠ) |
3 |
1999 |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΟΣΦΠ) |
Χουάν Ραμόν Ρότσα (ΠΑΟ) |
4 |
1996 |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΑΕΚ) |
Γιάννης Παθιακάκης (Απόλλων) |
5 |
1995 |
Χουάν Ραμόν Ρότσα (ΠΑΟ) |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΑΕΚ) |
6 |
1994 |
Χουάν Ραμόν Ρότσα (ΠΑΟ) |
Ντούσαν Μπάγεβιτς (ΑΕΚ) |
![]() |
Τελικός 2003: Άγγ. Αναστασιάδης v/s Γ. Φοιρού |
Αντίπαλοι από την ίδια χώρα
Παρά το ό,τι η πλειονότητα των κόουτς που κάθισαν στον πάγκο των φιναλίστ ήταν αλλοδαποί, η μοναδική φορά που προέρχονταν από την ίδια χώρα ήταν το 1989. Τότε κοντραρίστηκαν οι Σουηδοί Γκ. Μπένγκτσον (ΠΑΟ) και Μπο Γιόχανσον (Πανιωνίου). Μια ακόμα περίπτωση προέκυψε το 1993 μεταξύ των τότε Γιουγκοσλάβων Όσιμ (ΠΑΟ) και Λ. Πέτροβις (ΟΣΦΠ), στο μεταίχμιο της διάλυσης της γειτονικής χώρας, μετά από την οποία ο μεν Όσιμ πολιτογραφήθηκε Βόσνιος ο δε Πέτροβις Σέρβος.
![]() |
Τελικός 1989: Δυο Σουηδοί στους αντίπαλους πάγκους. Μπένγκτσον v/s Γιόχανσον |
Ομοεθνείς προπονητές στον τελικό |
|||
Έτος |
Κυπελλούχος |
Φιναλίστ |
Χώρα |
1989 |
Gunder Bengtsson (ΠΑΟ) |
Bo Johansson (Πανιώνιος) |
Σουηδία |
1993 |
Ivica Osim (ΠΑΟ) |
Ljupko Petrović (ΟΣΦΠ) |
Γιουγκοσλαβία |
![]() |
Τελικός 1998: Χρ. Εμβολιάδης v/s Βασ. Δανιήλ |
Οι Έλληνες κυπελλούχοι προπονητές
Στην 82χρονη ιστορία του Κυπέλλου μόλις 29 φορές η νικήτρια ομάδα είχε γηγενή προπονητή ή 35 αν συνυπολογίσουμε τις κατακτήσεις του Ντούσαν και του Ρότσα. Σε 15 τελικούς έτσι κι αλλιώς οι δυο φιναλίστ είχαν Έλληνες κόουτς. Σε άλλους 14 ο γηγενής επικράτησε αλλοδαπού αντιπάλου. Με τη φετινή διπλή ελληνική παρουσία άλλος ένας εκ των Μάντζιου και Κόντη θα στεφθεί κυπελλούχος, ανεβάζοντας σε 30 τη σχετική λίστα. Και πάλι όμως, η αναλογία Ελλήνων/αλλοδαπών συνεχίζει να είναι αρνητική για τους Έλληνες κυπελλούχους κόουτς.
Η προηγούμενη κατάκτηση Κυπέλλου από Έλληνα συνέβη πριν από οκτώ σεζόν, το 2016, με νικητή τον Στέλιο Μανωλά της ΑΕΚ. Πιο πριν, και στη διάρκεια του 21ου αιώνα, υπήρξαν μόνο άλλοι τέσσερις: Αναστασίου, Νιόπλιας, Δώνης, Αναστασιάδης, δηλαδή με τον αναμενόμενο φετινό νικητή μόλις έξι συνολικά. Τις πιο παλιές δεκαετίες η συχνότητα των γηγενών τροπαιούχων αυξάνει, όπως φαίνεται στον επόμενο πίνακα όπου καταγράψαμε όλους τους Έλληνες κυπελλούχους. Είναι 22 συνολικά, διότι κάποιοι υπήρξαν πολυνίκεις, όπως θα αναφέρουμε στη συνέχεια.
Κυπελλούχος 2016: Στέλιος Μανωλάς |
Έλληνες κυπελλούχοι προπονητές |
|||
|
Έτος |
Προπονητής |
Ομάδα |
1 |
2024 |
Απ. Μάντζιος ή Χρ. Κόντης |
- |
2 |
2016 |
Στέλιος Μανωλάς |
ΑΕΚ |
3 |
2014 |
Γιάννης Αναστασίου |
ΠΑΟ |
4 |
2010 |
Νίκος Νιόπλιας |
ΠΑΟ |
5 |
2007 |
Γιώργος Δώνης |
Λάρισα |
6 |
2003 |
Άγγελος Αναστασιάδης |
ΠΑΟΚ |
7 |
2000 |
Γιάννης Παθιακάκης |
ΑΕΚ |
8 |
1998 |
Χρήστος Εμβολιάδης |
Πανιώνιος |
9 |
1997 |
Πέτρος Ραβούσης |
ΑΕΚ |
10 |
1991 |
Βασίλης Δανιήλ |
ΠΑΟ |
11 |
1982 |
Λάκης Πετρόπουλος |
ΠΑΟ |
12 |
1980 |
Σάββας Βασιλειάδης |
Καστοριά |
13 |
1979 |
Πάνος Μάρκοβιτς |
Πανιώνιος |
14 |
1975 |
Γιώργος Δαρίβας |
ΟΣΦΠ |
15 |
1973 |
Λάκης Πετρόπουλος |
ΟΣΦΠ |
16 |
1971 |
Γιώργος Δαρίβας |
ΟΣΦΠ |
17 |
1969 |
Λάκης Πετρόπουλος |
ΠΑΟ |
18 |
1968 |
Σούλης Κίνλεϊ |
ΟΣΦΠ |
19 |
1966* |
Τρύφων Τζανετής* |
ΑΕΚ |
20 |
1963 |
Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ |
21 |
1956 |
Κώστας Νεγρεπόντης |
ΑΕΚ |
22 |
1954 |
Βαγγέλης κ΄ Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ |
23 |
1953 |
Βαγγέλης κ΄ Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ |
24 |
1952 |
Βαγγέλης κ΄ Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ |
25 |
1951 |
Βαγγέλης κ΄ Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ |
26 |
1948 |
Αντώνης Μηγιάκης |
ΠΑΟ |
27 |
1947 |
Θέμος Ασδέρης |
ΟΣΦΠ |
28 |
1940 |
Δημήτρης Δημητριάδης |
ΠΑΟ |
29 |
1939 |
Κώστας Νεγρεπόντης |
ΑΕΚ |
30 |
1932 |
Θέμος Ασδέρης |
ΑΕΚ |
*Το 1966 δεν διεξήχθη ο τελικός. Η ΑΕΚ πήρε το κύπελλο χωρίς αγώνα.
![]() |
Γιάννης Χέλμης, πολυνίκης με 5 κύπελλα! |
Οι πολυνίκεις προπονητές του Κυπέλλου
Όπως ανέφερα, 22 Έλληνες προπονητές κατέκτησαν το Κύπελλο σε 29 τελικούς (30 με τον φετινό). Είναι 22, διότι κάποιοι το κατάφεραν περισσότερες φορές από μία. Πολυνίκης είναι ο Γιάννης Χέλμης (1912-1980) με πέντε τρόπαια, όλα με τον Ολυμπιακό, τα τέσσερα από τα οποία κατέκτησαν από κοινού με τον αδερφό του Βαγγέλη Χέλμη (1910-1980) ως συμπροπονητές. Τέσσερα κύπελλα έχει κι ο Μπάγιεβιτς, με τρεις διαφορετικές ομάδες, ο μόνος που έχει καταφέρει κάτι τέτοιο. Ακολουθεί ο Λάκης Πετρόπουλος με τρία κύπελλα, όπως κι ο Άγγλος Λες Σάννον (1926-2007). Οι Δαρίβας, Νεγρεπόντης, Ασδέρης και Ρότσα έχουν από δυο. Άλλοι 15 Έλληνες έχουν από μία κατάκτηση· ένας 16ος θα αναδειχθεί φέτος.
Στον πίνακα με τους πολυνίκεις κυπελλούχους που ακολουθεί προσθέσαμε και τους αλλοδαπούς, μιας και αποτελούν μια σημαντική παράμετρο στην ιστορία της διοργάνωσης.
![]() |
Οι Λάκης Πετρόπουλος, Λες Σάννον πήραν τρία κύπελλα με δυο διαφορετικές ομάδες |
Πολυνίκεις κυπελλούχοι προπονητές |
||
Τίτλοι |
Προπονητής |
Ομάδα (έτη) |
5 |
Γιάννης Χέλμης |
ΟΣΦΠ (1951, 1952, 1953, 1954, 1963) |
4 |
Βαγγέλης Χέλμης |
ΟΣΦΠ (1951, 1952, 1953, 1954) |
4 |
Ντούσαν Μπάγιεβιτς |
ΑΕΚ (1996), ΟΣΦΠ (1999, 2005), ΠΑΟΚ (2001) |
3 |
Λάκης Πετρόπουλος |
ΠΑΟ (1969, 1982), ΟΣΦΠ (1973) |
3 |
Les Shannon (ΑΓΓ) |
ΠΑΟΚ (1972, 1974), Ηρακλής (1976) |
2 |
Θέμος Ασδέρης |
ΑΕΚ (1932), ΟΣΦΠ (1947) |
2 |
Jack Beby (ΑΓΓ) |
ΑΕΚ (1949, 1950) |
2 |
Κώστας Νεγρεπόντης |
ΑΕΚ (1939, 1956), |
2 |
Bruno Vale (ΙΤΑ) |
ΟΣΦΠ (1959, 1960) |
2 |
Γιώργος Δαρίβας |
ΟΣΦΠ (1971, 1975) |
2 |
Kazimierz Górski (ΠΟΛ) |
ΠΑΟ (1977, 1981) |
2 |
Gunder Bengtsson (ΣΟΥ) |
ΠΑΟ (1988, 1989) |
2 |
Χουάν Ραμόν Ρότσα |
ΠΑΟ (1994, 1995) |
2 |
Ernesto Valverde (ΙΣΠ) |
Ολυμπιακός (2009, 2012) |
2 |
Răzvan Lucescu (ΡΟΥ) |
ΠΑΟΚ (2018, 2019) |
Θ. Μπελίτσος, 22.5.2024.
3 σχόλια:
Πολύ ωραία σύνοψη. Έχω κι εγώ μαζέψει πολλά για τον "Βαλέρ-Μπεη", τρομερή περίπτωση..
Εξαιρετικό αφιέρωμα, εύγε!!! Έχω εδώ και καιρό έναν προβληματισμό. Το 1980 ως προπονητής της Καστοριάς που κατέκτησε και το Κύπελλο, αναφέρεται ο Σάββας Βασιλειάδης. Ωστόσο εγώ θυμάμαι καθαρά τον Δημήτρη Τζήμα... Μήπως ο Τζήμας δεν διέθετε το απαραίτητο δίπλωμα προπονητή και -τύποις- δηλώθηκε ο Βασιλειάδης;
Ευχαριστώ και τους δυο για τα θετικά σχόλια. Νίκο για τον Τζήμα δεν ξέρω. Εκείνο που θυμάμαι εγώ είναι πως στην ομάδα ήταν κι ο Γκόρσκι, ανεπίσημα(;), πάντως λεγόταν πως η προετοιμασία της ομάδας ήταν δικό του δημιούργημα.
Δημοσίευση σχολίου